1. Theşar klapantıkaçly klapandan emele gelýär. Onuň açylýan we ýapylýan bölegi sfera hökmünde hereket edýär, sfera bolsa sferany klapan sütunynyň okunyň daşyndan 90 gradus aýlamak üçin ulanyp, açmak we ýapmak maksadyna ýetýär.
2. Şary klapan funksiýasy
Şar klapan, esasan, turba geçirijisindäki gurşawyň akym ugruny kesmek, paýlamak we üýtgetmek üçin ulanylýar. V görnüşli deşik hökmünde döredilen şar klapan akym sazlamak üçin hem gowy funksiýa eýedir.
Şary klapan diňe bir gurluşy boýunça ýönekeý, möhürlemekde gowy däl, eýsem kiçi ölçegli, ýeňil agramly, material sarp edilişi boýunça az, gurnama ölçegi boýunça kiçi we belli bir nominal geçelge aralygynda hereketlendiriji momenti boýunça hem kiçi. Ony ulanmak aňsat we çalt açylyp-ýapmak aňsat. On ýyldan gowrak wagtyň içinde iň çalt ösýän klapan görnüşleriniň biri. Esasanam ABŞ, Ýaponiýa, Germaniýa, Fransiýa, Italiýa, Günbatar we Britaniýa ýaly ösen ýurtlarda şary klapanlaryň ulanylyşy örän giň we ulanylyşynyň görnüşi we mukdary giňelýär. Ömri, ajaýyp düzgünleşdiriji öndürijiligi we klapanyň köp funksiýaly ösüşi, onuň ygtybarlylygy we beýleki öndürijilik görkezijileri has ýokary derejä ýetdi we derweze klapanlaryny, öçüriji klapanlary we düzgünleşdiriji klapanlary bölekleýin çalşdy.
Şari klapan tehnologiýasynyň ösmegi bilen, ýakyn wagtda nebit we gaz geçirijilerinde, nebiti gaýtadan işleýän we kreking enjamlarynda, şeýle hem ýadro senagatynda has giň ulanylyşlar bolar. Mundan başga-da, şari klapanlar beýleki pudaklardaky uly we orta ölçegli kalibrlerde, şeýle hem pes we orta basyşly pudaklarda öňdebaryjy klapan görnüşleriniň birine öwrüler.
Şary klapanlaryň 3 artykmaçlygy
Iň pes akym garşylygyna eýedir (hakykatda nol)
Iş wagtynda (ýaglaýjy ýok wagty) ýapyşyp galmaýandygy sebäpli, ony aşyndyryjy gurşawlara we pes gaýnaýan suwuklyklara ygtybarly ulanyp bolýar.
Has uly basyş we temperatura aralygynda doly möhürlemek mümkin.
Ol çalt açylyp-ýapylyp bilýär, käbir gurluşlaryň açylyp-ýapylma wagty bolsa synag skamýasynyň awtomatlaşdyrma ulgamynda ulanylyp bilinmegini üpjün etmek üçin diňe 0,05-0,1 sekunt. Klapan çalt açylanda we ýapylanda, işleýişde zarba bolmaýar.
Ball klapan gurluşy
Işleýiş serişdesi iki tarapdan hem ygtybarly möhürlenýär.
Doly açylanda we doly ýapylanda, topuň we klapan oturgyjynyň möhürleýji ýüzi gurşawdan bölünip durýar, şonuň üçin klapandan ýokary tizlikde geçýän gurşaw möhürleýji ýüziň eroziýasyna sebäp bolmaz.
Kompakt gurluş we ýeňil agram bilen, ony kriogen media ulgamlary üçin iň amatly klapan gurluşy hasaplamak bolar.
Klapan göwresi simmetrikdir, esasanam klapan göwresiniň gurluşy kebşirlenende, ol turba geçirijisinden gelýän streslere gowy çydap bilýär.
Ýapylýan bölek ýapyk bolanda ýokary basyş tapawudyna çydap bilýär.
Doly kebşirlenen göwdeli şarly klapan gönüden-göni ýere gömülip bilner, şonuň üçin klapanyň içki bölekleri poslanmaýar we iň ýokary hyzmat möhleti 30 ýyla ýetip biler. Bu nebit we tebigy gaz turbalary üçin iň amatly klapandyr.
Şar klapan ýokardaky artykmaçlyklara eýe bolandygy sebäpli, onuň ulanylyş ugurlary giň. Şar klapan aşakdaky maksatlar üçin ulanylyp bilner: nominal geçelge 8 mm-den 1200 mm-e çenli.
Nominal basyş wakuumdan 42MPa çenli, iş temperaturasy bolsa -204°C-den 815°C-e çenli üýtgeýär.